Şeker üreticisi teşebbüslerin şeker satışlarında şeker baz fiyatı üzerine ton başına 61 ABD Doları navlun…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Kenan TÜRK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,

İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA,

Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN

B. RAPORTÖRLER : Osman Tan ÇATALCALI, Cumhur Atalay HATİPOĞLU,

İbrahim Hilmi KOÇAK

C. BAŞVURUDA

BULUNAN: - İstanbul Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri

İhracatçıları Birliği

Temsilcisi: Av. Bülent Nuri Aral

Sıraselviler Cad. No:49/3 34333 Taksim/İstanbul

D. HAKKINDA İNCELEME

YAPILANLAR: - Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş.

Yazlık Cad. Şeker Mah. No:14 54000 Adapazarı/Sakarya

- Amasya Şeker Fabrikası A.Ş.

05500 Suluova/Amasya

- Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş.

Osman Kavuncu Cad. 7. km 38070 Kocasinan/Kayseri

- Keskinkılıç Gıda San. ve Tic. A.Ş.

Değirmenyolu Cad. Huzur Hoca Sok. Mete Plaza Kat 21

No: 86 İçerenköy/İstanbul

- Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş.

Beyşehir yolu üzeri No: 47 42080 Meram/Konya

- Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş.

Eskişehir Yolu Üzeri 2. km. Kütahya

- Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.

Mithatpaşa Caddesi No: 14 06100 Yenişehir/Ankara

(1) E. DOSYA KONUSU: Şeker üreticisi teşebbüslerin şeker satışlarında şeker baz fiyatı üzerine ton başına 61 ABD Doları navlun bedeli eklemek konusunda uyumlu eylem içinde oldukları ve aynı teşebbüslerin iştirakleri olan şekerli mamul üreticilerinden bu bedeli almayarak şekerli mamul piyasasındaki rekabeti bozdukları iddiası.

(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;

– İstanbul Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (Birlik) üyesi firmaların şeker ve şeker mamullü ürünlerin ihracatını gerçekleştirdiği,

– Şeker Kurulu’nun 5.7.2012 tarih ve 28344 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan, 25.6.2012 tarih ve 255/6 sayılı kararı ile C şekeri satışlarına ilişkin baz fiyatın; Londra

Borsası’nda oluşan Beyaz Şeker Vadeli İşlem Fiyatları’nın (ABD Doları/ton) ait olduğu ayın işlem gören her bir gününe ait fiyatların aritmetik ortalaması olarak belirlendiği ve C şekeri satışlarında uygulanacak fiyatın baz fiyattan düşük olamayacağının belirlendiği, – Söz konusu karar ile üretimlerinde hammadde olarak yüksek miktarda şeker kullanan firmaların uluslararası rekabet gücünün artırılmasının amaçlandığı,

– Ancak Birlik üyesi firmalardan gelen bildirimlerden şeker fabrikalarının kendi aralarında anlaşarak baz fiyata ton başına 61 ABD Doları navlun bedeli eklemek suretiyle rekabetçi olmayan fiyatlar uyguladıklarının anlaşıldığı ve kendi iştirakleri olan bir kısım şekerli mamul üreticisi firmalara ek navlun ücretinin uygulanmadığının tespit edildiği

iddia edilmektedir.

(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.10.2012 tarih ve 7465 sayı ile intikal eden başvuru üzerine hazırlanan 15.11.2012 tarih ve 2012-3-169/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu 22.11.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 12-59/1585-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan 05.06.2013 tarih ve 2012-3-169/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(4) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

1. Hakkında önaraştırma yürütülen teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı

2. Ancak söz konusu teşebbüslere rekabet hukuku bakımından hassas olarak nitelendirilebilecek bilgileri paylaşmamaları yönünde Başkanlıkça görüş gönderilmesinin uygun olacağı

sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiş olup, raportörlerden Osman Tan ÇATALCALI, Keskinkılıç Gıda San. ve Tic. A.Ş. dışındaki teşebbüslerin üretim bilgilerini birbirlerine göndermelerinin A kotası şeker satışı, şeker pancarı alım piyasası ve yan ürün olan melas piyasası üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi için söz konusu teşebbüsler hakkında 4054 Sayılı Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılması gerektiği kanaatiyle yukarıda yer verilen ikinci maddeye katılmamıştır.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraflar

I.1.1. Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş. (Adapazarı Şeker)

(5) 2012 yılı cirosu (…..) TL olan Adapazarı Şeker’in ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:

Tablo 1- Adapazarı Şeker Ortaklık Yapısı

Hissedar Oran (%)

Asya Katılım Bankası A.Ş. (…..)

Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler

I.1.2. Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. (Amasya Şeker)

(6) 2012 yılı cirosu (…..) TL olan Amasya Şeker’in ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir: Tablo 2- Amasya Şeker Ortaklık Yapısı

Hissedar Oran (%)

S.S Amasya Pancar Ekicileri Kooperatifi (…..)

Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler

I.1.3. Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. (Kayseri Şeker)

(7) 2012 yılındaki cirosu (…..) TL olan Kayseri Şeker’in Kayseri ve Boğazlıyan’da iki adet fabrikası bulunmaktadır. Teşebbüsün ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:

Tablo 3- Kayseri Şeker Ortaklık Yapısı

Hissedar Oran (%)

S.S Kayseri Pancar Ekicileri Kooperatifi (…..)

Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler

I.1.4. Keskinkılıç Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Keskinkılıç)

(8) 2012 yılındaki cirosu (…..) TL olan Keskinkılıç’ın ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir: Tablo 4- Keskinkılıç Ortaklık Yapısı

Hissedar Oran (%)

İhsan KESKİNKILIÇ (…..)

Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler

1 Farklı bölgelerde şeker pancarı yetiştiren çiftçilerin kurduğu 24 adet kooperatif yer almaktadır.

I.1.5. Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş. (Konya Şeker)

(9) 2012 yılındaki cirosu (…..) TL olan Konya Şeker’in Konya ve Çumra’da iki adet fabrikası bulunmaktadır. Teşebbüsün ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:

Tablo 5- Konya Şeker Ortaklık Yapısı

Hissedar Oran (%)

Anadolu Birlik Holding A.Ş. (…..)

Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler

I.1.6. Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. (Kütahya Şeker)

(10) 2012 yılındaki cirosu (…..) TL olan Kütahya Şeker’in ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir: Tablo 6- Kütahya Şeker Ortaklık Yapısı

Hissedar Oran (%)

Torunlar Gıda San. Tic. A.Ş. (C Grubu) (…..)

Kaynak: Teşebbüsten Gelen Bilgiler

I.1.7. Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. (Türkşeker)

(11) 25 adet fabrikasıyla sektördeki en büyük teşebbüs olan Türkşeker’in 2012 yılı cirosu (…..) TL’dir. Teşebbüsün ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:

Tablo 7- Türkşeker Ortaklık Yapısı

Hissedar Oran (%)

T.C Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 100

Kaynak: http://www.turkseker.gov.tr/Sermaye.aspx

I.2. Pazara İlişkin Bilgiler

I.2.1. Genel Olarak Şeker Sektörü ve İlgili Mevzuat

(12) Dünyada tatlandırıcı olarak nitelendirilen ürünlerin büyük bir bölümü kamıştan veya pancardan elde edilen şeker (sakaroz) ile nişastadan elde edilen şekerden oluşmaktadır. Şeker kamışından ve pancardan elde edilen şeker birbirinin tam anlamıyla ikamesidir. Ancak bu iki hammaddenin üretim maliyetleri ve yetiştirildiği coğrafi alanlar farklılık arz etmektedir. Şeker kamışı havanın daha sıcak olduğu tropik bölgelerde oldukça düşük maliyetle üretilebilirken, şeker pancarı iklimin daha soğuk olduğu bölgelerde üretilmektedir. Ülkemizin bulunduğu yakın coğrafyada sadece şeker pancarı yetiştirilebilmektedir.

2 Farklı bölgelerde şeker pancarı yetiştiren çiftçilerin kurduğu 15 adet kooperatif ve Pankobirlik yer almaktadır.

(13) Nişasta bazlı şeker (NBŞ) ürünleri ise mısır, patates, buğday, kasava (tapioka) gibi bitkilerden izole edilen nişastadan elde edilen ve genel olarak glukoz şurubu ve izoglukoz olmak üzere iki ana türü bulunan karbonhidrat türü şekerlerdir. Ülkemizde NBŞ, sadece mısırdan üretilmektedir.

(14) 2011-2012 pazarlama yılı [3] verilerine göre, dünyada şeker üretiminin %78’i kamıştan, %22’si ise pancardan elde edilmektedir. Dünya şeker borsa fiyatlarını pancar şekerine göre düşük maliyetli olan kamış şekeri belirlemektedir. Dünyada kamış yetiştirilmesine elverişli olmayan ancak pancar yetiştirilebilen bölgelerde şeker, esas olarak yerel tüketim için üretilmektedir.

(15) Ülkemizde şekere ilişkin temel düzenleme, 19.04.2001 tarih ve 24378 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4634 sayılı Şeker Kanunu (Kanun)’dur. “Amaç” başlıklı 1. maddede Kanun’un amacının yurt içi talebin yurt içi üretimle karşılanması ve gerektiğinde ihracata yönelik olarak Türkiye’de şeker rejiminin, şeker üretimindeki usul ve esaslar ile fiyatlandırmanın, pazarlama şart ve yöntemlerinin düzenlenmesi olduğu; 7. maddede ise bu amacın gerçekleştirilmesi için Şeker Kurumunun yetkilendirildiği ifade edilmektedir.

(16) Şeker Kurumu, Kanun’un 3. maddesi uyarınca, yurt içi şeker talebi ile fabrikaların işleme ve üretim kapasitelerini göz önünde bulundurarak her yıl şirketlerin A ve B kotalarını belirlemektedir. Kanun’un 2. maddesine göre A kotası “Yurt içi talebe göre üretilen ve pazarlama yılı içinde iç pazara verilebilen şeker miktarı”, B kotası “A kotasının belli bir oranına tekabül eden ve güvenlik payı için bulundurulmak üzere üretilen şeker miktarı” ve C kotası ise “A ve B kotaları dışında üretilen ve yurt içinde pazarlanamayan şeker ile işlenmek üzere ihraç kaydıyla temin edilen ham ve beyaz şekeri” ifade etmektedir. Yeni fabrika kurulabilmesi veya mevcut fabrikaların kapasitelerini arttırabilmeleri için Şeker Kurulundan izin alınması gerekmektedir.

(17) Kanun’un şeker arzına ilişkin düzenlemelerin yer aldığı 4. maddesinde şirketlerin iki yıl üst üste kendilerine tahsis edilen kotanın %90’ının altında bir arz gerçekleştirmeleri durumunda kota ile arz arasındaki fark kadar kota haklarını kaybedecekleri, şirketlere tahsis edilen kotaların Şeker Kurulu tarafından belirlenecek sürede kullanılmadığı takdirde iptal edileceği, kotalar arasındaki transferin zorunlu hallerde ve Şeker Kurulunun izniyle gerçekleşebildiği, şirketlerin bünyelerindeki fabrikalar için tahsis edilen kotaların Şeker Kurulunun izniyle transfer edilebildiği belirtilmektedir.

(18) Kanun’un fiyatlara ilişkin düzenlemelerin yer aldığı 5. maddesinde ise şeker pancarı alım fiyatının şirketler ile üreticiler ve/veya temsilcileri arasında varılan mutabakata göre belirleneceği, buna ilişkin usul ve esasların Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından çıkartılacak yönetmelikle düzenleneceği, şeker satış fiyatlarının şirketler tarafından serbestçe belirleneceği ifade edilmektedir.

(19) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde şeker piyasasının işleyişi aşağıdaki grafikte gösterilmektedir.

3 Pazarlama yılı 1 Eylül- 31 Ağustos dönemidir.

Grafik 1 – Pancar Şekeri Piyasasının İşleyişi

Şeker fabrikalarının kotaları Şeker Kurumu Yalnızca A ve gerekirse B Kotası yurtiçine

tarafından belirleniyor. satılabiliyor. Üretim fazlası olan C şekeri

Pancar fiyatları üretici ile şeker fabrikaları sadece ihraç ürünlerinde kullanılmak üzere

arasındaki pazarlıkla tespit ediliyor. alınabiliyor.

Şeker Şeker A Kotası Yurtiçi

Pancarı A Kotası Fabrikaları Piyasa

Üreticileri

B Kotası

B Kotası

İmalatçı

C Şekeri C Şekeri /İhracatçı

Şeker ithalatı için %135 oranında gümrük

vergisi uygulanması nedeniyle ithalat Fiyatlar serbest belirleniyor.

oldukça sınırlıdır. A+B’nin fazlası C şekeri olarak

pazarlanabiliyor.

(20) Üretim yapmak üzere fabrika kurmak isteyen teşebbüslerin Şeker Kurumundan izin alma zorunluluğunun bulunması, şeker ithalatı için yüksek sayılabilecek bir vergi uygulanması, üretim fazlasının yurt içine satılmasının Şeker Kurulunun iznine tabi olması gibi faktörler bir arada düşünüldüğünde, şeker piyasasısın yüksek giriş engellerine sahip olduğunu ifade etmek mümkündür.

(21) Yukarıda da ifade edildiği gibi, C şekeri yurt içinde satılamamakta, ya doğrudan üretici şirket tarafından ihraç edilmekte ya da “İmalatçı-İhracatçıların, Şekerli Mamul İhracatı Karşılığında C Şekeri Taleplerinin Karşılanması Şartları ve Uygulama Esaslarına Dair Tebliğ” uyarınca imalatçı/ihracatçılara satılabilmektedir. Anılan tebliğin 4. maddesinin (d) fıkrasına göre, imalatçı/ihracatçı, “Şekeri ve/veya yan sanayiciden temin ettiği şeker içeren ara mamulü girdi olarak kullanmak suretiyle şekerli mamul üreten ve ürettiği mamul/mamuller, doğrudan kendisi ya da aracılar tarafından ihraç edilen gerçek ya da tüzel kişi” olarak tanımlanmaktadır.

(22) Tebliğin 7. maddesine göre, imalatçı/ihracatçıların yurt dışına sattıkları ürün miktarları, ilgili ihracatçı birliği tarafından doldurulan bir “Hak Ediş Bilgi Formu” ile Şeker Kurumuna bildirilmektedir. Şeker Kurumu ise, Tebliğin 6. maddesi çerçevesinde imalatçı/ihracatçının, ihraç edilen ürünler karşılığında satın alabileceği şeker miktarını hesaplamakta ve 8(1). madde uyarınca C şekeri alabilecek imalatçı/ihracatçının bilgilerini ve şirketlerden ne miktarda şeker temin edebileceğini gösteren bir “Tahsisat Belgesi”ni elektronik ortamda düzenlemektedir. [4] Bu belgenin kullanım süresi en çok altı aydır. Yine aynı maddeye göre tahsisat belgesinin düzenlendiği hem imalatçı/ihracatçıya hem de tedarikçilere bildirilmektedir. Şirketler elektronik ortamda imalatçı/ihracatçıya ne kadar C şekeri tahsis edildiğini, ihracatın hangi ayda gerçekleştiğini görebilmektedir. Bu aşamadan sonra, stoğunda C şekeri bulunan

[4] C şekeri alımlarında normal mal alımlarından farklı bir uygulama mevcuttur. Tahsisat belgesine istinaden şeker alımını gerçekleştiren imalatçı/ihracatçıların aldıkları şekerler bir sonraki faturalarına yansımaktadır. Örneğin Eylül ayında 5.000 ton C şekeri alımı için kesilen bir fatura aslında Mayıs ayında gerçekleşen 5.000 ton C şekeri için kesilmekte, faturadaki fiyat ise Mayıs ayında geçerli olan fiyatı göstermektedir. Yapılan görüşmelerde bu uygulamanın nedeninin C şekerinin yurt içine satılmasının önüne geçilmek istenmesi olduğu ifade edilmiştir.

şirketler ile imalatçı/ihracatçılar arasında alım-satım koşulları konusunda iletişim gerçekleşmektedir.

(23) Tebliğin 11. maddesi uyarınca Şeker Kurumu, Londra Borsası Beyaz Şeker Vadeli İşlem Fiyatlarının (ABD Doları/ton) ortalamalarını dikkate alarak her ay için baz fiyat belirlemektedir. Bu maddeye göre, şirketlerin C şekeri satış fiyatı ilan edilen baz fiyatın altında belirlenememektedir.

I.2.2. Şeker Kurumu’ndan Alınan Pazara İlişkin Bilgiler

(24) 2011/2012 ile 2012/2013 pazarlama yılları için Şeker Kurumu tarafından belirlenen A ve B kotalarının şirketlere dağılımı ve şirketlerin kapasiteleri Tablo 8’de yer almaktadır. Tablo 8 - Şirketlerin Kapasiteleri ve Kota Dağılımı (ton)

2011/12 2012/13 Kapasite

Oran Oran

ŞİRKET Pazarlama Yılı PazarlamaYılı (Ton) Oran (%)

(%) (%)

(Ton) (Ton)

TÜRKŞEKER (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Kaynak: Şeker Kurumu

(25) Tablodan görüldüğü gibi, son iki pazarlama yılında Şeker Kurumu tarafından şirketlere dağıtılan kota miktarı hemen hemen aynı kalmış ve toplam kota miktarı yurtiçi şeker üretim kapasitesinin yaklaşık %72,6’sı oranında gerçekleşmiştir. Diğer yandan Türkşeker, Kayseri Şeker, Amasya Şeker, Adapazarı Şeker ve Kütahya Şeker için belirlenen kota miktarının bu şirketlerin yıllık kapasitelerinin altında olduğu; Konya Şeker, Kayseri Şeker ve Keskinkılıç için belirlenen kota miktarının ise bu şirketlerin yıllık kapasitelerinin üstünde olduğu görülmektedir.

(26) Aşağıda ise şirketlerin 2011/2012 pazarlama yılı ile 2012/2013 pazarlama yılının Mart ayına kadar olan yurtiçi şeker satışlarına yer verilmektedir.

Tablo 9- Şirketlerin Yurtiçi Şeker Satışları

ŞİRKET 2011/2012 Oran (%) 2012/2013 Mart Oran (%)

MİKTAR (Ton) (…..) (…..) (…..) (…..)

Kaynak: Şeker Kurumu

(27) Tablo 9 incelendiğinde, 2011/2012 pazarlama döneminde en yüksek satışı Türkşeker’in gerçekleştirdiği, teşebbüsün satışlarının toplam satışlara oranının miktar bazında yaklaşık %(…..), toplam hasıla bazında ise yaklaşık %(…..) olduğu görülmektedir. Türkşeker’den sonra en fazla satış gerçekleştiren Konya Şeker’in 2011/2012 pazarlama dönemindeki payının ise yaklaşık %(…..) olduğu anlaşılmaktadır.

(28) Tablo 10’da şirketlerin 2011/2012 pazarlama yılı ile 2012/2013 pazarlama yılının Mart ayına kadar gerçekleşen C şekeri satışlarına yer verilmektedir.

Tablo 10- Şirketlerin C Şekeri Satışları

ŞİRKETLER 2011/2012 Oran (%) 2012/2013 Mart Oran (%)

MİKTAR (Ton) (…..) (…..) (…..) (…..)

GENEL TOPLAM TL 381.399.392 100,00 319.200.056 100,00

$ 210.287.848 100,00 177.825.155 100,00 Kaynak: Şeker Kurumu

(29) Yukarıda yer verilen tablodan da görülebileceği üzere, C şekeri satışlarının büyük bir bölümü Türkşeker tarafından gerçekleştirilmektedir.

(30) A kotası şeker fiyatları serbest piyasada arz ve talep koşullarına göre taraflarca serbestçe belirlenmektedir. Şirketlerin Ocak 2011 ve Mart 2013 arası dönemde A kotası şekere uyguladıkları fiyatların ortalaması Tablo 11’de gösterilmektedir:

Tablo 11- A Kotası Şekerin Ocak 2011- Mart 2013 Dönemi KDV Hariç Satış Fiyatı Ortalamaları

2011 2012 2013

TL/Ton $/Ton TL/Ton $/Ton TL/Ton $/Ton

Kaynak: Şeker Kurumu

(31) Tablo 12’de ise Ocak 2011- Haziran 2012 döneminde imalatçı/ihracatçılara C şekeri satışlarında uygulanması gereken satış fiyatları yer almaktadır.

Tablo 12- Ocak 2011 ve Haziran 2012 Dönemi C Şekeri Satış Fiyatları

Aylar 2011 ($/Ton) 2012 ($/Ton)

Ocak 845,05 688,31

Kaynak: Şeker Kurumu

(32) Yukarıda da ifade edildiği üzere, 2012 yılının Temmuz ayı ile birlikte şirketler C şekeri satış fiyatlarını Şeker Kurumu tarafından ilan edilen taban fiyatın altında olmamak kaydıyla kendileri belirleyebilmektedir.

I.3. İlgili Pazar

(33) 4634 sayılı Şeker Kanunu’nda şeker “Beyaz şeker (standart, rafine küp ve kristal şeker), yarı beyaz şeker, rafine şeker, ham şeker ve kahverengi şeker olarak sınıflandırılan, pancar veya kamıştan üretilen kristallendirilmiş sakaroz ile nişasta kökenli izoglukoz, likid ya da kurutulmuş halde glukoz şurubu, sakaroz veya invert şeker veya her ikisinin karışımının suda çözünmesinden meydana gelen şeker çözeltisi ve invert şeker şurubu ile inülin şurubu” olarak tanımlanmaktadır.

(34) Şikayet konusu esas olarak C şekerine ilişkindir. Yukarıda da belirtildiği gibi “C şekeri, A ve B kotaları dışında üretilen ve yurt içinde pazarlanamayan şeker ile işlenmek üzere ihraç kaydıyla temin edilen ham ve beyaz şekeri” ifade etmektedir. A kotası şeker serbest piyasada fiyatlandırılmaktadır. C şekeri fiyatları ise Temmuz 2012’ye kadar Şeker Kurulu tarafından belirlenirken, bu tarihten sonra şirketler C şekeri satış fiyatlarını Şeker Kurumu tarafından ilan edilen taban fiyatın altında olmamak kaydıyla kendileri belirleyebilmektedir. Yurtiçine arz edilebilen A ve B kotası şekerin fiyatının, yurtiçine satışı mümkün olmayan C şekerine göre çok daha fazla olması nedeniyle ihracatçı teşebbüsler, C şekerini A ve B kotası şekere tercih etmektedir.

(35) Bu nedenle her ne kadar kalite yönünden herhangi bir fark olmasa da, gerek kullanım amaçları gerekse fiyat farklılıkları, C şekerinin diğer tür şekere göre farklı bir biçimde değerlendirilmesini gerektirmektedir. Bununla birlikte değerlendirme bakımından herhangi bir değişiklik yaratmaması nedeniyle dosya kapsamında ilgili ürün pazarı belirlenmemiştir.

I.4. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler

(36) Adapazarı Şeker’de yapılan incelemede bulunan belgeler ve teşebbüslerin bu belgelere ilişkin açıklamaları aşağıdaki gibidir.

(37) - Konya Şeker tarafından Konya Şeker’in çalışanları Fevzi YÜKSEL, Hüseyin ÇAMALAN, Mehmet ÇETİNER ve Sibel ÖZDEMİR ile Adapazarı Şeker’in Genel Müdürü Naci ÖZAVCI’ya 09.10.2008 tarihinde gönderilen e-postanın ekinde üç adet

faks mesajı yer almaktadır. Bu faks mesajları 09.10.2008 tarihinde Amasya Şeker’den, Kayseri Şeker’in Boğazlıyan ve Kayseri fabrikalarından Konya Şeker’e gönderilmiştir. Belgelerde, adı geçen fabrikaların;

 hedef kapasitesi,

 kaçıncı kampanya gününde oldukları,

 faks tarihi itibarıyla işletme değerlerinin (çamur ve difüzyon kaybı gibi) ne

olduğu,

 hem faksın gönderildiği tarih itibarıyla, hem de kampanya dönemi boyunca

- kaç ton pancar aldığı,

- kaç ton pancar işlediği,

- fire ve kapasite kullanım oranının ne olduğu,

- kaç ton kristal, paket kristal, küp şeker, melas, melas ve melaslı küspe

ürettiği,

bilgileri yer almaktadır. Benzer nitelikteki bilgiler aynı kişilere 06.01.2009, 08.01.2009 ve 20.10.2009 tarihlerinde de gönderilmiştir.

(38) Yerinde inceleme sırasında söz konusu belgelerin içeriğine ilişkin olarak Adapazarı Şeker’in Genel Müdürü Naci ÖZAVCI tarafından “Eylül 2005 - Ekim 2009 tarihleri arasında Konya Şeker Fabrikasında Genel Müdür Yardımcılığı ve Genel Müdür Vekilliği yaptığı, anılan fabrikaların tamamının Pankobirlik’e ait olduğu, bilgi değişiminin de bu kapsamda yapıldığı” ifade edilmiştir.

(39) - Türkşeker Şeker Üretim Dairesi Başkanlığından Adapazarı Şeker’e 28.01.2013 tarihinde gönderilen faksta; Türkşeker, Konya Şeker, Amasya Şeker, Kayseri Şeker, Adapazarı Şeker ve Kütahya Şeker’in her bir fabrikasının 26.01.2013 tarihi itibarıyla pancar kapasitesi, pancar işleme hedefi, kampanya başlangıç ve bitiş tarihi, işlenen pancar miktarı, kapasite kullanım oranları, üretilen şeker ve kristal şeker bilgileri ve bu hedeflerin gerçekleşme oranları paylaşılmaktadır.

(40) Yerinde inceleme sırasında söz konusu belgenin içeriğine ilişkin olarak Adapazarı Şeker’in Genel Müdürü Naci ÖZAVCI tarafından “Türkşeker tarafından günlük olarak sektördeki fabrikalardan çeşitli bilgilerin toplanıp daha sonra tekrar sektöre dağıtımının yapıldığı” ifade edilmiştir.

(41) Dosya kapsamında Türkşeker’e ve Adapazarı Şeker’e yazı gönderilerek, yukarıda yer verilen bilgi paylaşımının nedenlerinin açıklanması talep edilmiştir.

(42) Adapazarı Şeker tarafından gönderilen yazıda bilgi paylaşımının gerekçesi;

“Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.'nin kuruluşundan itibaren, fabrikalar arasında,

günlük üretim ile ilgili bilgi alışverişleri, alışılagelmiş şirket teamüllerinden olup

bilgi mahiyetindedir. Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. tarafından yönetilen ve Özel

A.Ş. statüsünde bulunan Konya, Kayseri, Amasya Şeker Fabrikaları 1992 yılında

Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş’ye verdikleri tedvir yetkilerini kaldırmak suretiyle

Pancar Kooperatiflerinin üst kuruluşu olan Pankobirlik bünyesinde kendi yönetim

kurulları tarafından yönetilmeye başlanmıştır.

Kendi yönetim kurulları tarafından yönetilmeye başlayan Konya, Kayseri, Amasya

Şeker Fabrikaları, geçmişten gelen şirket teamüllerine göre günlük üretim

bilgilerini kendi aralarında paylaşmaya devam etmişlerdir. 2006 yılında Adapazarı

Pancar Ekicileri Kooperatifi tarafından satın alınarak özelleşen Adapazarı Şeker

Fabrikası da günlük üretim ile bilgilerini Pankobirlik bünyesindeki şeker fabrikaları

ve Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. ile paylaşmaktadır…”

şeklinde açıklanmaktadır.

(43) Türkşeker tarafından gönderilen yazıda ise şu ifadeler yer almaktadır:

“… Diğer şeker üreten firmalarla paylaşıldığı ifade edilen"Günlük İşletme

Raporu’nda şeker üretimi ile ilgili teknolojik bilgiler yer almaktadır. Bu bilgilerin

paylaşımı eşdeğer çalışma şartlarına sahip olan fabrikaların teknik

değerlerinde sapmalar olduğunda gerekli tedbirlerin alınmasına katkı

sağlamıştır. Bilgi paylaşımı, Keskinkılıç A.Ş. dışındaki diğer şeker üretici

firmaların Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. çatısı altında faaliyetle bulundukları

yıllarda başlamış, Özelleştirme vb. sebeplerle bu firmaların Türkiye Şeker

Fabrikaları A.Ş. den ayrılmalarından sonra da devam etmiştir…”

I.5. Değerlendirme

(44) Başvuruda ileri sürülen iddialar çerçevesinde değerlendirilmesi gereken hususlar;

- Başvuru konusunun 4054 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığı,

- Teşebbüslerin C şekeri satış fiyatlarını birlikte belirleyip belirlemediği,

- Teşebbüslerin, aynı grupta bulundukları şekerli mamul üreticilerine daha avantajlı

fiyatlar sunarak şekerli mamul piyasasındaki rekabeti bozup bozmadıkları,

olarak sıralanabilir.

(45) Bu başlık altında son olarak yerinde incelemelerde elde edilen bilgiler çerçevesinde Adapazarı Şeker, Amasya Şeker, Kayseri Şeker, Konya Şeker, Kütahya Şeker ve Türkşeker’in günlük üretim bilgilerini paylaşması değerlendirilecektir.

I.5.1. Şikayetin 4054 Sayılı Kanun Kapsamında Olup Olmadığı

(46) Dosya konusu, teşebbüslerin C şekeri satış fiyatlarını birlikte belirleyip belirlemediğinin tespitidir. Ancak C şekerinin, 4367 sayılı Şeker Kanunu uyarınca tamamıyla yurtdışına satılması zorunlu olduğundan, öncelikle bu ürünle ilgili bir şikâyetin 4054 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

(47) 4054 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2. maddesine göre, “Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar … bu Kanun kapsamına girer.”

(48) Her ne kadar C şekerinin yurtdışına satılma zorunluluğu olsa da, iddia konusu uygulamalardan etkilenenler imalatçı/ihracatçı olarak yurtiçinde faaliyet gösteren teşebbüslerdir. İmalatçı/ihracatçı teşebbüslerin yurtiçi C şekeri alımlarında ortaya çıkan fiyatlara ilişkin olması nedeniyle, başvuru konusu şikâyetin 4054 sayılı Kanun kapsamında olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

I.5.2. Teşebbüslerin C Şekerinin Satış Fiyatını Birlikte Belirlediği İddiası

(49) Bilindiği üzere 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde;

“Belirli bir mal ve hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti

engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut

doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler …

hukuka aykırı ve yasaktır.”

hükmü yer almaktadır.

(50) Dosya kapsamında yapılan incelemede, teşebbüslerin C şekeri satış fiyatını birlikte belirlediğini gösterir nitelikte herhangi bir bilgi, belge ya da iletişim tespit edilememiştir.

(51) Aşağıdaki tabloda, Ocak 2012- Mart 2013 döneminde her ay için yapılan C şekeri satışlarına yer verilmektedir. Tablo 10’da yer verilen değerler, C şekerinin

imalatçı/ihracatçılar tarafından satın alındıktan daha sonraki bir tarihte faturalandırılması nedeniyle, başvuru konusuna ilişkin bir değerlendirme yapılmasını güçleştirmektedir. Bu nedenle Tablo 10’da satışların faturalandırıldığı aya göre yapılan dağılım, Tablo 13’de imalatçı/ihracatçıların ihracat yaptıkları aya göre yapılmıştır.

Tablo 13- Şirketlerin 2012 Ocak-2013 Mart Tarihleri Arasında İmalatçı/İhracatçılara Gerçekleştirdikleri C Şekeri Satışları

ADAPAZARI KÜTAHYA

TOPLAM TÜRKŞEKER AMASYA ŞEKER KAYSERİ ŞEKER KONYA ŞEKER KESKİNKILIÇ

ŞEKER ŞEKER

Toplam Yüzde Miktar Yüzde Miktar Yüzde Miktar Yüzde Miktar Yüzde Miktar Yüzde Miktar Yüzd

Miktar (Ton)

- 2013 130.037,10

Mart

Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler

(52) Tablodan görüldüğü gibi, 2012 yılındaki C şekeri satışının %(…..)’sini Türkşeker gerçekleştirmiş, Türkşeker’i % (…..) ile Konya Şeker takip etmiştir. 2013 yılı ilk üç ayında ise Türkşeker’in payı daha da artarak %(…..) olmuştur. Adapazarı Şeker ve Amasya Şeker ise 2012 yılının Mayıs ayından itibaren C şekeri satışı gerçekleştirmemiştir.

(53) Tablo 14’de ise, Ocak 2012- Mart 2013 döneminde her ay için şirketler tarafından yapılan C şekeri satışlarının ağırlıklı fiyatları, ABD Doları cinsinden verilmiş ve bu fiyatların 2012 yılının Temmuz ayı öncesinde ve sonrasında Londra Borsası fiyatından ne kadar farklı olduğu gösterilmiştir.

Tablo 14- C Şekeri Üreticisi Teşebbüslerin Ağırlıklı Satış Fiyatları ($) ve Londra Borsası Fiyatları ($) ile Farkı

Londra ADAPAZARI AMASYA KAYSERİ KÜTAHYA

TOPLAM TÜRKŞEKER KONYA ŞEKER KESKİNKILIÇ

Borsa ŞEKER ŞEKER ŞEKER ŞEKER

Fiyatı Ağırlıklı

Ağırlıklı Ağırlıklı Fark Ağırlıklı Fark Ağırlıklı Fark Ağırlıklı Fark Ağırlıklı Fark Ağırlıklı Fark Fark

(ABD Fiyat

Fiyat ($) Fiyat ($) ($) Fiyat ($) ($) Fiyat ($) ($) Fiyat ($) ($) Fiyat ($) ($) Fiyat ($) ($) ($)

$/Ton)* ($)

Oca.12 688,31 688,31 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler

* Ocak 2012-Haziran 2012 dönemindeki fiyatlara Şeker Kurumu tarafından eklenen 61 $/ton dahildir.

(54) Teşebbüslerin Ocak 2012-Mart 2013 döneminde yaptıkları satışlara dair aylık ortalama fiyatlar ile Londra Borsası fiyatları karşılaştırıldığında, özellikle Temmuz 2012 ve sonrasında Türkşeker, Kayseri Şeker, Konya Şeker ve Keskinkılıç’ın Londra Borsası fiyatlarının yaklaşık 61 ABD Doları üzerinde bir ortalama fiyatla satış yaptıkları görülmektedir. Söz konusu dönemde Adapazarı Şeker ve Amasya Şeker’in satışı olmamış, Kütahya Şeker’in satış fiyatları ise Londra Borsası fiyatlarından yüksek gerçekleşmiştir.

(55) Diğer taraftan üreticilerin, C şekeri satışlarında nakliye maliyetlerini karşılayabildiklerinin ifade edilmiş olması nedeniyle, aylık bazdaki net fiyatların tespit edilebilmesi için üreticilerce karşılanan nakliye maliyetleri talep edilmiştir. Türkşeker, Kayseri Şeker, Konya Şeker ve Keskinkılıç’ın C şekeri satışı için 2012- 2013 Mart döneminde katlandıkları dolar bazında nakliye maliyetlerine aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:

Tablo 15- Türkşeker, Kayseri Şeker, Konya Şeker ve Keskinkılıç’ın C Şekeri İçin Nakliye Masrafları($)

Ay TÜRKŞEKER KAYSERİ ŞEKER KONYA ŞEKER KESKİNKILIÇ Oca.12 (…..) (…..) (…..) (…..)

Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler

(56) Tabloda yer verilen aylık nakliye maliyetleri daha önceki aylarda yapılan ihracata ilişkin olduğundan, bunların ilgili oldukları ihracat aylarına dağıtılması gerekmektedir. Ancak bazı teşebbüs yetkilileri, nakliye maliyetlerinin ihracat ayları ile ilişkilendirilmesini mümkün kılacak bir kayıtlarının bulunmadığını belirterek bu dağılımın oldukça zor olduğunu ifade etmiştir. Dolayısıyla, üreticilerce karşılanan nakliye maliyetlerinin aylık ortalama fiyatlardan düşülmesi ve böylece aylık net fiyatın hesaplanması mümkün olmamıştır.

(57) Ancak yukarıda yer verilen tablodan da görülebileceği üzere bazı üreticilerin C şekeri satışlarında nakliye masraflarını karşıladığı ve imalatçı/ihracatçı teşebbüslere C şekeri için yapılan fiyat tekliflerinde bu maliyetlerin karşılanmasının rekabet aracı olarak kullanılabildiği anlaşılmaktadır.

(58) Tablo 16’da şirketlerin 2012 yılında gerçekleştirdikleri C şekeri satışlarının ABD Doları cinsinden ağırlıklı satış fiyatları ve maliyetleri ile 2012 yılının başı ve sonundaki stok değerleri yer almaktadır.

Tablo 16- Şirketlerin 2012 Yılı C Şekeri Ağırlıklı Satış Fiyatları, Maliyetleri ve Stok Miktarları

TÜRKŞEKER (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler

(59) Yukarıdaki tablo incelendiğinde; Türkşeker, Adapazarı Şeker, Amasya Şeker, Kütahya Şeker ve Keskinkılıç’ın maliyetlerinin C şekeri satış fiyatlarından yüksek olduğu gözlenmekte, sadece Kayseri Şeker ile Konya Şeker’in C şekeri satış fiyatlarının maliyetlerin üzerinde olduğu görülmektedir.

(60) Türkşeker tarafından gönderilen yazıda Türkşeker Yönetim Kurulunun 19.07.2012 tarihli toplantısında 2012 yılının Temmuz ayından sonra C şekerinin satış fiyatının nasıl belirleneceğine dair alınan kararın bir örneğine yer verilmektedir. Bu kararda;

“1) Temmuz 2012 ayından itibaren yapılacak mamul ihracatları için tahsis

edilecek C şekerinin fiyatının, baz fiyata ton başına $ 61,- ilavesiyle tespit

edilmesi,

2) İmalatçı/ihracatçı firmalarla imzalanan sözleşmenin 3-Fiyat maddesinde

gerekli değişikliğin yapılması,

3) Navlun bedeli ve piyasa şartlarında oluşan değişikliklere göre baz fiyata ilave

edilecek tutar için Genel Müdürümüzün yetkili kılınması,

hususlarında Yönetim Kurulumuzdan karar istihsalini tasviplerinize arz ederiz” ifadeleri yer almaktadır.

(61) Bu noktada Kayseri Şeker, Keskinkılıç ve Konya Şeker’in Şeker Kurumu’nun aldığı karar sonrasındaki C şekeri satış fiyatının Türkşeker’le aynı olmasının değerlendirilmesi gerekmektedir. Tablo 15 incelendiğinde, Türkşeker dışındaki diğer teşebbüslerin, 2012 yılının Temmuz ayından itibaren imalatçı/ihracatçılara yaptıkları C şekeri satışlarında nakliye maliyetlerini karşılayabildiği görülmektedir.

(62) Bu çerçevede; Kayseri Şeker, Keskinkılıç, Konya Şeker ve Türkşeker’in 2012 yılının Temmuz ayından itibaren belirledikleri C şekeri satış fiyatları baz fiyatın 61 ABD Doları/ton üstünde görünse de, Kayseri Şeker, Keskinkılıç ve Konya Şeker’in bazı C şekeri satışlarındaki nakliye masraflarını karşılayabildiği göz önüne alındığında, bu teşebbüslerin nakliye masrafı düşüldükten sonraki net satış fiyatlarının Türkşeker’in satış fiyatının altında gerçekleştiğini ifade etmek mümkündür. Bu çerçevede Kayseri Şeker, Keskinkılıç, Konya Şeker ve Türkşeker’in C şekeri satış fiyatları birbirinden farklılaştığı söylenebilecektir.

5 2012 yılı Merkez Bankası yıllık ortalama ABD Doları alış kuru 1,7925 TL kullanılmıştır.

(63) Her ne kadar nakliye maliyetleri düşüldükten sonra, anılan dört üretici firmanın C şekeri fiyatları birbirinden farklılaşıyor olsa da, dördünün de baz fiyata 61 ABD Doları/ton ekliyor olmasına ilişkin olarak ise C şekerinin fiyatlandırılmasına yönelik mevzuatın, teşebbüslerin yıllık C şekeri satış miktarlarının ve şeker ithalatı üzerindeki gümrük vergilerinin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.

(64) Yukarıda açıklandığı gibi, Temmuz 2012’ye kadar C şekerinin satış fiyatı Şeker Kurumunca belirlenen fiyatın üzerine 61 ABD Doları/ton navlun eklenmesiyle oluşan sabit bir bedel olarak belirlenmiştir. Temmuz 2012’den sonra yine Londra Borsası fiyatları dikkate alınarak Şeker Kurumu tarafından her ay için bir baz fiyat belirlenmiş ve üretici şirketlerin baz fiyatın altında olmayacak şekilde istedikleri fiyattan satış yapabilecekleri düzenlenmiştir. Yeni düzenlemenin hemen ardından 19.07.2012 tarihinde Türkşeker, eski düzenlemenin öngördüğü şekilde Şeker Kurumunca belirlenen baz fiyata 61 ABD Doları/ton ekleyerek satış yapmak yönünde bir karar almıştır. C şekeri satışlarının Ocak- Haziran 2012 döneminde %(…..), Temmuz 2012- Mart 2013 döneminde ise %(…..) gibi çok büyük bir bölümünü gerçekleştiren Türkşeker’in anılan kararının bir nevi piyasayı düzenleme işlevi gördüğü, diğer firmaların da Türkşeker’e göre oldukça düşük olan C şekeri stoklarını Türkşeker’in belirlediği fiyata göre satmak zorunda kaldıkları anlaşılmaktadır.

(65) Zira, şeker ithalatı için %135 oranında bir gümrük vergisi bulunduğu dikkate alındığında, imalatçı/ihracatçı bir teşebbüsün örneğin 2013 yılının Mart ayında C şekeri ihtiyacını yurtdışından karşılamak istemesi durumunda, o tarihteki Londra borsası fiyatlarına göre 525 ABD Doları [6] + 709 ABD Doları [7] + 61 ABD Doları [8] = 1.295 ABD Doları/ton tutarındaki bir maliyete katlanması gerekmektedir.

(66) Ancak, Türkşeker’in aldığı karar sonrasında imalatçı/ihracatçının ödemek durumunda olduğu bedelin aynı ay için (…..) ABD Doları + (…..) ABD Doları= (…..) ABD Doları/ton olduğu görülmektedir. Bu bilgiler birlikte değerlendirildiğinde, Temmuz 2012’den sonraki C şekeri satışlarının yaklaşık %(…..)’unu karşılayan Türkşeker’in tek taraflı olarak aldığı kararla, diğer firmaların Mart 2013 dönemi için en az (…..) ABD Doları/ton [9] daha düşük fiyatla satış yapmasını sağladığını ileri sürmek mümkündür. Kaldı ki, Türkşeker’in C şekeri ihtiyacını karşılama kapasitesi dikkate alındığında, diğer firmaların Türkşeker’den daha yüksek bir fiyatla satış yapmasının olası olmadığı, hatta C şekeri bakımından rekabet edebilecek stoklara sahip herhangi bir üreticinin bulunmadığı dikkate alınmalıdır.

(67) Bu açıklamalar çerçevesinde söz konusu iddia bakımından soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

I.5.3. Teşebbüslerin Kendi İştirakleri Olan Şekerli Mamul Üreticilerinden Navlun Bedeli Almayarak Şekerli Mamul Piyasasındaki Rekabeti Bozdukları İddiası

(68) Bir diğer iddia üretici firmaların, kendi grup şirketlerine 61 ABD Doları/ton’luk navlun bedelini uygulamadığı, böylece şekerli mamul üreten teşebbüsler arasındaki rekabeti bozdukları yönündedir. Dosya kapsamında yapılan incelemede şeker üreticilerinden sadece Konya Şeker’in kendisine bağlı bir markasının olduğu bilgisi edinilmiştir. Bir 6 Mart 2013 için Şeker Kurumu tarafından belirlenen C şekeri baz fiyatı

7 %135 oranındaki gümrük vergisi (525*%135=708,75)

8 navlun bedeli

9 1.295 ABD Doları/ton – (…..) ABD Doları/ton

başka ifadeyle, kendi grubunda bulunan teşebbüslere daha uygun fiyatlı C şekeri satışı yapabilecek tek üretici Konya Şeker’dir.

(69) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde; “Eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürülerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayrımcılık yapılması” hakim durumun kötüye kullanılması halleri arasında düzenlenmiştir. Hakim durumun en önemli göstergesi ise teşebbüsün pazar payıdır.

(70) Konya Şeker’in 2011-2012 pazarlama yılında yurtiçi şeker satışları içindeki payı %(…..) ve aynı dönemin C şekeri satışları içindeki payı ise %(…..)’dır. Türkşeker’in pazar payı ise sırasıyla %(…..) ve %(…..)’dir.

(71) Konya Şeker’in hakim durumda bulunmadığı tespiti çerçevesinde bu iddia bakımından da soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

I.5.4. Teşebbüsler Arasında Bilgi Paylaşımı

(72) Bu başlık altında son olarak yerinde incelemelerde elde edilen ve yukarıda yer verilen belgeler değerlendirilmelidir. Söz konusu belgeler bir kamu kuruluşu olan Türkşeker ve özelleştirme işlemlerinden önce Türkşeker’e ait olan Amasya Şeker [10], Adapazarı Şeker [11] ve Kütahya Şeker [12] ile Kayseri Şeker ve Konya Şeker’in günlük üretim bilgilerini Türkşeker’e gönderdiklerini, gelen bilgilerin ise Türkşeker tarafından toplulaştırılarak yeniden anılan teşebbüslere gönderildiğini göstermektedir.

(73) Söz konusu belgeler hakkında Adapazarı Şeker ve Türkşeker tarafından yapılan açıklamalarda, belgelerde yer verilen bilgilerin paylaşılmasının eskiden beri süregelen teamüller uyarınca gerçekleştiği ve şirketlerin fabrikalarındaki teknik değerlerinde sapma olması durumunda gerekli tedbirlerin alınmasını sağlama amacıyla gerçekleştirildiği ifade edilmiştir.

(74) Belgeler incelendiğinde, Keskinkılıç dışındaki teşebbüslerin üretim sürecine ilişkin bilgileri paylaştıkları görülmektedir. Şeker Kurumu’nun her bir şirket için üretim kotası belirleyip bu bilgiyi kamuoyuna açıkladığı ve belirlenen kotanın üzerinde gerçekleşen üretimin (C şekeri) yurtiçine satılmasının mümkün olmadığı göz önüne alındığında, şirketlerin üretim bilgilerini birbirleriyle paylaşmasının şeker piyasasının mevcut düzenlemeleri ve yapısı içinde önemli bir etkisinin olamayacağı anlaşılmaktadır.

(75) Bununla birlikte, bu nitelikteki bilgi değişiminin, rekabet hukuku bakımından hassas bilgilerin değişimi niteliğinde olduğu kanaatiyle, anılan teşebbüslere Kanun’un 4. maddesini ihlal edebilecek bu tür davranışlardan kaçınılması gerektiğini belirten bir görüş gönderilmesinin uygun olacağı sonucuna ulaşılmıştır.

10 2004 yılında özelleştirilmiştir. Rekabet Kurulu’nun 3.6.2004 tarih, 04-40/450-112 sayılı kararı ile söz konusu işlemin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında olmayan bir devralma işlemi olduğuna karar verilmiştir. 11 2005 yılında özelleştirilmiştir. Rekabet Kurulu’nun 1.9.2005 tarih, 05-53/810-22 sayılı kararıyla söz konusu işleme izin verilmiştir.

12 2004 yılında özelleştirilmiştir. Rekabet Kurulu’nun 20.9.2004 tarih, 04-60/858-20 sayılı kararı ile söz konusu işleme izin verilmiştir.

J. SONUÇ

(76) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

- 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına,

- Söz konusu teşebbüslere, rekabet hukuku bakımından hassas olarak nitelendirilebilecek bilgileri paylaşmamaları yönünde görüş bildirilmesini teminen Başkanlığın görevlendirilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

Meh met Akif ERSİN